هشدار به کوهنوردان: بدون نظارت پزشکی برای هم‌هوایی گاز گزنون مصرف نکنید

پزشکان اورژانس اورست به کوهنوردان هشدار دادند که مصرف گاز گزنون بدون نظارت پزشکی برای هم‌هوایی سریع می‌تواند خطرات قلبی عروقی به همراه داشته باشد.

 

گاز گزنون به تازگی در دنیای کوهنوردی مطرح شده، کاربرد آن بسیار آزمایشی، جنجالی و به شدت خطرناک است و هرگز یک روش استاندارد یا توصیه‌شده محسوب نمی‌شود.

تئوری استفاده: «پیش‌سازگاری» با ارتفاع

هدف از استفاده از گزنون، کوتاه‌کردن زمان سازگاری با ارتفاع است. تئوری این است که استنشاق آن باعث تحریک بدن برای تولید اریتروپویتین (EPO) می‌شود. EPO هورمونی است که تولید گلبول‌های قرمز را افزایش می‌دهد تا بدن بتواند اکسیژن را بهتر در ارتفاع حمل کند. به این ترتیب، کوهنوردان می‌توانند بدون هفته‌ها ماندن در کمپ‌های میانی، صعود خود را سریع‌تر آغاز کنند.

اما واقعیت چیست؟ (مشکلات و خطرات جدی)

عدم اثبات علمی: بر اساس جدیدترین تحقیقات و بیانیه‌های رسمی، هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر مؤثر بودن گزنون در بهبود عملکرد یا تسریع سازگاری با ارتفاع وجود ندارد.

خطرات شدید سلامت: گزنون در اصل یک گاز بیهوشی است. استنشاق آن در محیط کوهستان بدون نظارت پزشکی می‌تواند بسیار خطرناک باشد و عوارضی مانند کاهش سطح هوشیاری، مشکلات تنفسی، فشار خون سیستمیک، و حتی مرگ را به همراه داشته باشد.

دوپینگ محسوب می‌شود: این گاز از سال ۲۰۱۴ در لیست مواد ممنوعه آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) قرار دارد.

مخالفت مراجع معتبر: اتحادیه بین‌المللی کوهنوردی (UIAA) به صراحت استفاده از آن را برای عموم کوهنوردان توصیه نمی‌کند و بر روش‌های سنتی و ایمن سازگاری تأکید دارد.

کاربرد دیگر: روشنایی

یک کاربرد سنتی گزنون در کوهنوردی، استفاده در لامپ‌های پرنور (HID) و فلاش‌هاست که نوری بسیار درخشان و شبیه به نور روز تولید می‌کنند. البته امروزه لامپ‌های LED تا حد زیادی جایگزین آن شده‌اند.

خلاصه: گزنون در کوهنوردی به عنوان یک «اتکای کاذب» و روشی غیرعلمی و خطرناک برای جایگزینی سازگاری طبیعی با ارتفاع شناخته می‌شود و به هیچ وجه برای کوهنوردان معمولی توصیه نمی‌شود.