چرا ساکنان ارتفاعات بالا کنترل قند خون بهتری دارند؟

محققان موسسه Gladstone کشف کردند که گلبول‌های قرمز در شرایط کم‌اکسیژنی مانند اسفنج عمل می‌کنند و گلوکز را از جریان خون جذب می‌نمایند.

دانشمندان مدت‌ها می‌دانستند افرادی که در ارتفاعات بالا زندگی می‌کنند، جایی که سطح اکسیژن پایین است، نرخ ابتلا به دیابت کمتری نسبت به افرادی که نزدیک سطح دریا زندگی می‌کنند دارند. اما مکانیسم این محافظت تاکنون یک راز باقی مانده بود.

اکنون محققان موسسه Gladstone ریشه این پدیده را توضیح داده‌اند و کشف کرده‌اند که گلبول‌های قرمز در شرایط کم‌اکسیژنی مانند آنچه در بلندترین قله‌های جهان یافت می‌شود، به عنوان اسفنج گلوکز عمل می‌کنند. در مطالعه جدیدی که در مجله Cell Metabolism منتشر شد، این تیم نشان داد که گلبول‌های قرمز می‌توانند متابولیسم خود را تغییر دهند تا قند را از جریان خون جذب کنند. در ارتفاعات بالا، این سازگاری به توانایی سلول‌ها برای رساندن کارآمدتر اکسیژن به بافت‌های سراسر بدن سوخت می‌رساند، اما همچنین عوارض جانبی مفیدی به شکل کاهش سطح قند خون دارد.

دکتر ایشا جین، محقق Gladstone و نویسنده ارشد این مطالعه، می‌گوید این یافته‌ها یک معمای دیرینه در فیزیولوژی را حل می‌کند: «گلبول‌های قرمز یک بخش پنهان از متابولیسم گلوکز را نمایندگی می‌کنند که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته بود. این کشف می‌تواند راه‌های کاملاً جدیدی برای تفکر درباره کنترل قند خون باز کند.»

مخزن پنهان گلوکز:

جین سال‌ها روی چگونگی تأثیر سطوح پایین اکسیژن خون (هیپوکسی) بر سلامت و متابولیسم تحقیق کرده است. در مطالعه‌ای قبلی، تیم او متوجه شد که موش‌هایی که هوای کم‌اکسیژن تنفس می‌کنند، سطح گلوکز خونشان به‌طور چشمگیری پایین‌تر از حد طبیعی است. این بدان معنا بود که حیوانات پس از خوردن غذا به سرعت گلوکز را مصرف می‌کنند - نشانه‌ای از ریسک پایین‌تر دیابت.

به گزارش پیک آلارم، اما وقتی محققان با استفاده از تصویربرداری مسیر حرکت گلوکز را ردیابی کردند، اندام‌های اصلی نتوانستند آن را توضیح دهند. یولاندا مارتی-ماتئوس، دانشمند فوق‌دکترا در آزمایشگاه جین و نویسنده اول مطالعه جدید، می‌گوید: «وقتی در شرایط هیپوکسی به موش‌ها شکر دادیم، تقریباً بلافاصله از جریان خونشان ناپدید شد. ما به عضله، مغز، کبد - همه مظنونین معمول - نگاه کردیم، اما هیچ چیز در این اندام‌ها نمی‌توانست آنچه را که اتفاق می‌افتاد توضیح دهد.»

با استفاده از تکنیک تصویربرداری دیگر، این تیم فاش کرد که گلبول‌های قرمز «مخزن گلوکز» گمشده بودند - اصطلاحی که برای توصیف هر چیزی به کار می‌رود که مقدار زیادی گلوکز را از جریان خون جذب و مصرف می‌کند. این سلول‌ها که مدت‌ها از نظر متابولیکی ساده تصور می‌شدند، نامزدهای بعیدی به نظر می‌رسیدند.

اما آزمایش‌های بیشتر روی موش‌ها تأیید کرد که گلبول‌های قرمز واقعاً گلوکز را جذب می‌کنند. در شرایط کم‌اکسیژنی، موش‌ها نه تنها گلبول‌های قرمز بسیار بیشتری تولید کردند، بلکه هر سلول گلوکز بیشتری نسبت به گلبول‌های قرمز تولیدشده در شرایط اکسیژن طبیعی جذب کرد.

برای درک مکانیسم‌های مولکولی این مشاهده، تیم جین با آنجلو دالساندرو از دانشگاه کلرادو و آلن دکتر از دانشگاه مریلند، که مدت‌ها عملکرد گلبول‌های قرمز را مطالعه کرده‌اند، همکاری کرد.

محققان نشان دادند که در شرایط کم‌اکسیژنی، گلوکز توسط گلبول‌های قرمز برای تولید مولکولی استفاده می‌شود که به سلول‌ها کمک می‌کند اکسیژن را به بافت‌ها آزاد کنند - چیزی که در زمان کمبود اکسیژن به مقدار زیاد مورد نیاز است.

دالساندرو می‌گوید: «آنچه بیش از همه مرا شگفت‌زده کرد، بزرگی این اثر بود. گلبول‌های قرمز معمولاً به عنوان حامل‌های غیرفعال اکسیژن در نظر گرفته می‌شوند. با این حال، ما دریافتیم که آن‌ها می‌توانند بخش قابل‌توجهی از مصرف گلوکز کل بدن را به خود اختصاص دهند، به‌ویژه در شرایط هیپوکسی.»

مسیر جدیدی برای درمان دیابت:

دانشمندان سپس نشان دادند که مزایای هیپوکسی مزمن هفته‌ها تا ماه‌ها پس از بازگشت موش‌ها به سطوح طبیعی اکسیژن باقی می‌ماند. آن‌ها همچنین HypoxyStat را آزمایش کردند، دارویی که اخیراً در آزمایشگاه جین برای تقلید اثرات هوای کم‌اکسیژن ساخته شده است. HypoxyStat یک قرص است که با وادار کردن هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز به گرفتن محکم‌تر اکسیژن و جلوگیری از رسیدن آن به بافت‌ها عمل می‌کند.

این دارو کاملاً قند خون بالا را در مدل‌های موش دیابت معکوس کرد و حتی بهتر از داروهای موجود عمل نمود.

جین می‌گوید: «این یکی از اولین کاربردهای HypoxyStat فراتر از بیماری‌های میتوکندریایی است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که گلبول‌های قرمز نه تنها برای درک فیزیولوژی پایه مهم هستند، بلکه ممکن است هدف درمانی جدیدی برای دیابت و سایر اختلالات متابولیک باشند.»

این مطالعه که با عنوان «گلبول‌های قرمز به عنوان مخزن اصلی گلوکز برای بهبود تحمل گلوکز در ارتفاعات عمل می‌کنند» در مجله Cell Metabolism منتشر شده، نشان می‌دهد:

ساکنان ارتفاعات بالا و موش‌های هیپوکسی، پاکسازی گلوکز بهبودیافته‌ای نشان می‌دهند.

افزایش تعداد گلبول‌های قرمز در هیپوکسی برای هیپوگلیسمی هیپوکسی ضروری و کافی است.

اختلال در متابولون گلیکولیتیک در گلبول‌های قرمز هیپوکسی، تولید 2,3-DPG را افزایش می‌دهد.

اشکال استنشاقی و مولکول کوچک هیپوکسی، مدل‌های دیابت نوع ۱ و ۲ را نجات می‌دهد.

سان فرانسیسکو ۱۹ فوریه ۲۰۲۶

DOI: 10.1016/j.cmet.2026.01.019

منابع: Gladstone Institutes / Cell Metabolism

چالش بی‌معنی و خطرناک Pine Tree Diving

چالش «Pine Tree Diving» که به‌تازگی رواج یافته، فقط یک ترند اینترنتی بی‌معنی و خطرناک است و هیچ نسبتی با سنگ‌نوردی ندارد. این رفتارهای غیرمسئولانه نه فقط به خود فرد، بلکه به درختان هم آسیب می‌زنند. سنگ‌نوردی واقعی یعنی مدیریت خطر و رویارویی با چالش‌های فنی، نه پرش‌های بی‌هدف از درختان کاج برای گرفتن لایک.

دیواره روپال نانگاپاربات ۱۹۸۸: داستان واقعی یک معجزه

به نقل از کانال تلگرام پیک آلارم در سال ۱۹۸۸، تیمی متشکل از چهار کوهنورد نخبه کانادایی و آمریکایی به نام‌های بری بلانچارد، مارک تویت، ورد رابینسون و کوین دویل قصد داشتند صعودی به سبک آلپی از دیواره روپال در نانگاپاربات انجام دهند. این دیواره با ارتفاعی نزدیک به ۴۶۰۰ متر، یکی از بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین دیواره‌های جهان است.

آن‌ها پس از دو روز صعود سریع، در ارتفاع حدود ۷۷۵۰ متری و تنها ۱۲۰۰ فوت (حدود ۳۶۵ متر) زیر قله، گرفتار یک طوفان شدید و برف سنگین شدند. آن‌ها مجبور به فرود شدند اما در میان بهمن‌های پیاپی و بادهای ۱۰۰ مایلی، هر دو طناب خود را گم کردند. 

به گزارش پیک آلارم PeakAlarm@ این فاجعه‌بارترین اشتباه ممکن در چنین شرایطی بود. بدون طناب، فرود از دیواره‌ای یخی و شیب‌دار تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسید. رابینسون دچار سرمازدگی و علائم ارتفاع‌زدگی شده بود و تیم هیچ غذایی نداشت. آن‌ها واقعاً در آستانه مرگ قرار داشتند.

صبح روز بعد، در حالی که ناامیدانه شروع به فرود بدون طناب کرده بودند و به سوی مرگ حرکت می‌کردند، پس از حدود ۳۰۰ متر پایین‌رفتن، ورد رابینسون یک کیسه پیدا کرد.

این کیسه متعلق به یک تیم ژاپنی بود که سه سال قبل (در سال ۱۹۸۴/۱۹۸۵) در همان دیواره گم شده بود. محتویات آن دقیقاً همان چیزهایی بود که آن‌ها برای زنده ماندن به آن نیاز داشتند:

دو طناب

حدود ۲۰ عدد پیتون

غذا و سوخت

مارک تویت بعداً در توصیف این لحظه گفت: «مثل باز کردن کادوی کریسمس بود؛ انگار هر چیزی که آرزو کرده بودی را به تو داده باشند... ما کلید فرار از جهنم را به دست آورده بودیم».

به نقل از کانال تلگرام PeakAlarm@ با استفاده از این تجهیزات، آن‌ها توانستند به فرود خود ادامه دهند و دو روز بعد با سلامت به پایین کوه رسیدند. بری بلانچارد بعدها گفت: «ما به آن تجهیزات نیاز داشتیم و از آن برای همان هدفی استفاده کردیم که برایش گذاشته شده بود. همه ما با خودمان نشانی از یک روح ژاپنی را حمل می‌کردیم».

سرنوشت تیم ژاپنی که تجهیزاتش سه سال بعد نجات‌بخش کوهنوردان دیگر شد، بسیار تلخ و متفاوت از داستان نجات سال ۱۹۸۸ است.

تجهیزات پیدا شده در سال ۱۹۸۸ متعلق به یک تیم کوهنوردی ژاپنی بود که در سال ۱۹۸۴ برای صعود به دیواره روپال تلاش می‌کردند.

بر اساس گزارش‌های رسمی انجمن کوهنوردی هیمالیا ژاپن (HAJ)، در جریان این صعود، چهار نفر از اعضای تیم در کمپ ۳ ناپدید شدند. پس از آنکه ارتباطشان قطع شد، دیگر بازنگشتند.

یک تیم امداد و نجات در اوت ۱۹۸۴ (حدود یک ماه بعد) برای جستجوی آن‌ها به منطقه اعزام شد، اما این تلاش برای یافتن کوهنوردان گمشده ناموفق بود.

با توجه به شرایط سخت دیواره روپال و عدم یافتن هیچ ردی از آن‌ها، فرض بر این است که این چهار کوهنورد ژاپنی در همان حادثه جان باخته‌اند. گزارش‌های دیگر نیز به ورود آن‌ها به شیاری به نام «Merkl Gully» و سپس وقوع یک طوفان شدید اشاره کرده‌اند که منجر به بازنگشتن آن‌ها شد.

برای گرامیداشت این کوهنوردان، انجمن کوهنوردی هیمالیا ژاپن در سال ۱۹۸۶ کتابی با عنوان نانگا پاربات، ای قهرمانان جاودان منتشر کرد.

تجهیزات یافت‌شده در سال ۱۹۸۸، در واقع باقی‌مانده‌ی یک تراژدی بود. تیم ژاپنی در سال ۱۹۸۴ در همان دیواره‌ای که سه سال بعد نجات‌بخش دیگران شد، جان خود را از دست داده بودند.

منبع: کتاب «The Calling: A Life Rocked by Mountains»: این کتاب نوشته بری بلانچارد (یکی از چهار کوهنورد نجات‌یافته) است و شرح دست‌اول و کامل این ماجراجویی محسوب می‌شود. 

هشدار به کوه‌نوردان: مراقب تخته‌سنگ‌های سست باشید

یک کوهنورد ۳۶ ساله اهل جمهوری چک در روز شنبه، ۳ اکتبر ۲۰۲۶، در حال صعود به قله گروسر اوکسن‌هورن به ارتفاع ۲۵۱۱ متر در منطقه لوفِر در ایالت سالزبورگ اتریش، دچار سانحه شدید شد و جان باخت.

بر اساس گزارش پلیس سالزبورگ، این کوهنورد به همراه دو تن از دوستانش حدود ساعت ۱۳:۰۰ صعود خود را آغاز کرده بود. در ارتفاع حدود ۲۴۰۰ متری، گروه با دو کوهنورد دیگر که در حال فرود بودند، روبرو شد.

کوهنورد چک برای باز کردن مسیر و اجازه دادن به گروه مقابل، به یک تخته‌سنگ بزرگ تکیه داد. در همین لحظه، صخره به طور ناگهانی شکست و از دیواره جدا شد. این کوهنورد به همراه تخته‌سنگ، حدود ۱۰۰ متر به عقب در یک شیب تند سقوط کرد و از ناحیه سر و بدن دچار جراحات شدید منجر به فوت شد. یکی از کوهنوردان، بلافاصله به سمت او رفت اما کمک به موقع نرسید. کادر پزشکی هلیکوپتر امداد، تنها توانستند مرگ او را تأیید کنند. جسد متوفی و سایر کوهنوردان حادثه‌دیده توسط هلیکوپتر پلیس به دره منتقل شدند. وزارت امور خارجه جمهوری چک اعلام کرد که برای ارائه کمک‌های کنسولی به خانواده قربانی آماده است و سفارت این کشور در وین با پلیس اتریش در تماس است.

کوه‌نوردی ۱۲ ساعت زیر بارش تگرگ از طناب آویزان ماند

دو کوهنورد لهستانی (یک مرد ۲۰ ساله و یک زن ۲۴ ساله) در نزدیکی قله دندان غول در ماسیف مون‌بلان، در ارتفاع حدود ۴۰۰۰ متری، دچار حادثه شدند. این اتفاق در ۱ اکتبر ۲۰۲۶ رخ داد. مرد جوان به مدت ۱۲ ساعت در زیر تگرگ از طناب آویزان بود، در حالی که هم‌‌نورد او بر روی صخره ثابت مانده بود و نمی‌توانست به او کمک کند.

همنورد با شماره اضطراری در «ائوستا» تماس گرفت و موقعیت دقیق قله دندان غول را اعلام کرد. به دلیل شرایط بد جوی، هلیکوپتر نجات نمی‌توانست بلند شود و عملیات به تأخیر افتاد. تیم نجات ایتالیایی با استفاده از تله‌کابین (که مخصوصاً برای این عملیات زودتر شروع به کار کرد) به سمت کوهنوردان حرکت کرد. 

به گزارش کانال تلگرام پیک آلارم PeakAlarm@ در نهایت، با یک وقفه کوتاه جوی، هلیکوپتر ژاندارمری فرانسه از «شامونی» به پرواز درآمد و مرد جوان را نجات داد. مرد جوان به بیمارستان منتقل شد و حال او خوب گزارش شد. هم‌صعودی او نیز پس از حدود دو ساعت توسط تیم زمینی نجات یافت. 

یکی از اعضای تیم نجات فرانسه به خبرگزاری ANSA گفت: «یک دقیقه دیرتر می‌رسیدیم دسترسی به او غیرممکن بود.» این جمله نشان‌دهنده نزدیک بودن فاجعه است.